صحیفه سجادیه
دعاي - 1
|
الْحَمْدُ لِلَّهِ الْأَوَّلِ بِلَا أَوَّلٍ كَانَ قَبْلَهُ ، وَ الْآخِرِ بِلَا آخِرٍ يَكُونُ بَعْدَهُ الَّذِي قَصُرَتْ عَنْ رُؤْيَتِهِ أَبْصَارُ النَّاظِرِينَ ، وَ عَجَزَتْ عَنْ نَعْتِهِ أَوْهَامُ الْوَاصِفِينَ . ﴿١﴾
حمد و سپاس خداي را ، آن نخستين بي پيشين را و آن آخرين بي پسين را ، خداوندي را كه ديده بينايان از ديدارش قاصر آيد و انديشه واصفان از نعت او فروماند . ﴿١﴾ ابْتَدَعَ بِقُدْرَتِهِ الْخَلْقَ ابْتِدَاعاً ، وَ اخْتَرَعَهُمْ عَلَي مَشِيَّتِهِ اخْتِرَاعاً . ثُمَّ سَلَكَ بِهِمْ طَرِيقَ إِرَادَتِهِ ، وَ بَعَثَهُمْ فِي سَبِيلِ مَحَبَّتِهِ ، لَا يَمْلِكُونَ تَأْخِيراً عَمَّا قَدَّمَهُمْ إِلَيْهِ ، وَ لَا يَسْتَطِيعُونَ تَقَدُّماً إِلَي مَا أَخَّرَهُمْ عَنْهُ . ﴿٢﴾
آفريدگان را به قدرت خود ابداع كرد و به مقتضاي مشيت خويش جامه هستي پوشيد و به همان راه كه ارادت او بود روان داشت و رهسپار طريق محبت خويش گردانيد چون ايشان را به پيش راند ، كس را ياراي واپس گراييدن نبود ، و چون واپس دارد ، كس را ياراي پيش تاختن نباشد . ﴿٢﴾ وَ جَعَلَ لِكُلِّ رُوحٍ مِنْهُمْ قُوتاً مَعْلُوماً مَقْسُوماً مِنْ رِزْقِهِ ، لَا يَنْقُصُ مَنْ زَادَهُ نَاقِصٌ ، وَ لَا يَزِيدُ مَنْ نَقَصَ مِنْهُمْ زَائِدٌ . ﴿٣﴾
هر زنده جاني را از رزق مقسوم خويش توشه اي معلوم نهاد ، آن سان كه كس نتواند از آن كه افزونش داده ، اندكي بكاهد و بر آن كه اندكش عنايت كرده ، چيزي بيفزايد . ﴿٣﴾ ثُمَّ ضَرَبَ لَهُ فِي الْحَيَاهِ أَجَلًا مَوْقُوتاً ، وَ نَصَبَ لَهُ أَمَداً مَحْدُوداً ، يَتَخَطَّي إِلَيْهِ بِأَيَّامِ عُمُرِهِ ، وَ يَرْهَقُهُ بِأَعْوَامِ دَهْرِهِ ، حَتَّي إِذَا بَلَغَ أَقْصَي أَثَرِهِ ، وَ اسْتَوْعَبَ حِسَابَ عُمُرِهِ ، قَبَضَهُ إِلَي مَا نَدَبَهُ إِلَيْهِ مِنْ مَوْفُورِ ثَوَابِهِ ، أَوْ مَحْذُورِ عِقَابِهِ ، لِيَجْزِيَ الَّذِينَ أَسَاءُوا بِمَا عَمِلُوا وَ يَجْزِيَ الَّذِينَ أَحْسَنُوا بِالْحُسْنَي عَدْلًا مِنْهُ ، تَقَدَّسَتْ أَسْمَاؤُهُ ، وَ تَظاَهَرَتْ آلَاؤُهُ ، لَا يُسْأَلُ عَمَّا يَفْعَلُ وَ هُمْ يُسْأَلُونَ . ﴿٤﴾
سپس هر يك از آدميان را عمري معين مقرر كرد و مدتي محدود كه با گامهاي روزها و سالهايش مي پيمايد ، تا آنگاه كه به سر آردش ، آن سان كه چون آخرين گامها را بر دارد و پيمانه عمرش لبريز شود ، او را فرو گيرد : يا به ثواب فراوانش بنوازد ، يا به ورطه عقابي خوفناكش اندازد ، تا بدكاران را به كيفر عمل خويش برساند و نيكوكاران را به پاداش كردار نيك خويش و اين خود عين عدالت اوست. منزه و پاك است نامهاي او و ناگسستني است نعمتهاي او. كس را نرسد كه او را در برابر اعمالش باز خواست كند و اوست كه همگان را به باز خواست كشد . ﴿٤﴾ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي لَوْ حَبَسَ عَنْ عِبَادِهِ مَعْرِفَهَ حَمْدِهِ عَلَي مَا أَبْلَاهُمْ مِنْ مِنَنِهِ الْمُتَتَابِعَهِ ، وَ أَسْبَغَ عَلَيْهِمْ مِنْ نِعَمِهِ الْمُتَظَاهِرَهِ ، لَتَصَرَّفُوا فِي مِنَنِهِ فَلَمْ يَحْمَدُوهُ ، وَ تَوَسَّعُوا فِي رِزْقِهِ فَلَمْ يَشْكُرُوهُ. وَ لَوْ كَانُوا كَذَلِكَ لَخَرَجُوا مِنْ حُدُودِ الْإِنْسَانِيَّهِ إِلَي حَدِّ الْبَهِيمِيَّهِ فَكَانُوا كَمَا وَصَفَ فِي مُحْكَمِ كِتَابِهِ " إِنْ هُمْ إِلَّا كَالْأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ سَبِيلًا " ﴿٥﴾
حمد و سپاس خداوندي را كه اگر معرفت حمد خويش را از بندگان خود دريغ مي داشت ، در برابر آن همه نعمتها كه از پس يكديگر بر آنان فرو مي فرستاد ، آن نعمتها به كار مي داشتند و لب به سپاسش نمي گشادند ، به رزق او فراخ روزي مي جستند و شكرش نمي گفتند . و اگر چنين مي بودند از دايره انسانيت برون مي افتادند و در زمره چارپايان در مي آمدند . چنان مي شدند كه خداي تعالي در محكم تنزيل خود گفته است " چون چارپايانند ، بل از چارپايان هم گمراه تر ﴿٥﴾ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ عَلَي مَا عَرَّفَنَا مِنْ نَفْسِهِ ، وَ أَلْهَمَنَا مِنْ شُكْرِهِ ، وَ فَتَحَ لَنَا مِنْ أَبْوَابِ الْعِلْمِ بِرُبُوبِيَّتِهِ ، وَ دَلَّنَا عَلَيْهِ مِنَ الْإِخْلَاصِ لَهُ فِي تَوْحِيدِهِ ، وَ جَنَّبَنَا مِنَ الْإِلْحَادِ وَ الشَّكِّ فِي أَمْرِهِ. حَمْداً نُعَمَّرُ بِهِ فِيمَنْ حَمِدَهُ مِنْ خَلْقِهِ ، وَ نَسْبِقُ بِهِ مَنْ سَبَقَ إِلَي رِضَاهُ وَ عَفْوِهِ . ﴿٦﴾
حمد و سپاس خداوندي را كه خود را به ما شناسانيد و شيوه سپاسگزاري اش را به ما الهام كرد و ابواب علم ربوبيت خويش را به روي ما بگشاد و ما را به اخلاص در توحيد او راه نمود و از الحاد و ترديد در امر وي به دور داشت . او را سپاس گوييم ، چنان سپاسي كه چون در ميان سپاسگزارانش زيستن گيريم ، همواره با ما باشد و به ياري آن از همه آنان كه خواستار خشنودي و بخشايش او هستند گوي سبقت بربايم . ﴿٦﴾ حَمْداً يُضِي ءُ لَنَا بِهِ ظُلُمَاتِ الْبَرْزَخِ ، وَ يُسَهِّلُ عَلَيْنَا بِهِ سَبِيلَ الْمَبْعَثِ ، وَ يُشَرِّفُ بِهِ مَنَازِلَنَا عِنْدَ مَوَاقِفِ الْأَشْهَادِ ، يَوْمَ تُجْزَي كُلُّ نَفْسٍ بِمَا كَسَبَتْ وَ هُمْ لَا يُظْلَمُونَ ، يَوْمَ لَا يُغْنِي مَوْلًي عَنْ مَوْلًي شَيْئاً وَ لَا هُمْ يُنْصَرُونَ . حَمْداً يَرْتَفِعُ مِنَّا إِلَي أَعْلَي عِلِّيِّينَ فِي كِتَابٍ مَرْقُومٍ يَشْهَدُهُ الْمُقَرَّبُونَ . ﴿٧﴾
آن چنان سپاسي كه تابشش تاريكي وحشت افزاي گور بر ما روشن گرداند و راه رستاخير براي ما هموار سازد و در آن روز كه هر كس به جزاي عمل خويش رسد و بر كس ستم نرود و هيچ دوستي از دوست خويش دفع مضرت نتواند و كس به كس ياري نرساند ، چون در موقف بازخواست ايستيم ، منزلت ما برافرازد و بر مرتبت ما بيفزايد . حمد و سپاسي آنچنان كه نوشته در نامه عمل ما به اعلي عليين فرا رود و فرشتگان مقرب بر آن گواهي دهند . ﴿٧﴾ حَمْداً تَقَرُّ بِهِ عُيُونُنَا إِذَا بَرِقَتِ الْأَبْصَارُ ، وَ تَبْيَضُّ بِهِ وُجُوهُنَا إِذَا اسْوَدَّتِ الْأَبْشَارُ . ﴿٨﴾
حمد و سپاسي آنچنان كه در آن روز كه ديدگان را پرده حيرت فرو گيرد ، ديدگان ما بدان روشني گيرد و در آن روز كه گروهي سيه روي شوند ، ما سپيدروي گرديم . ﴿٨﴾ حَمْداً نُعْتَقُ بِهِ مِنْ أَلِيمِ نَارِ اللَّهِ إِلَي كَرِيمِ جِوَارِ اللَّهِ . ﴿٩﴾
حمد و سپاسي آنچنان كه ما را از آتش دردناك خداوندي برهاند و در جوار كرمش بنشاند . ﴿٩﴾ حَمْداً نُزَاحِمُ بِهِ مَلَائِكَتَهُ الْمُقَرَّبِينَ ، وَ نُضَامُّ بِهِ أَنْبِيَاءَهُ الْمُرْسَلِينَ فِي دَارِ الْمُقَامَهِ الَّتِي لَا تَزُولُ ، وَ مَحَلِّ كَرَامَتِهِ الَّتِي لَا تَحُولُ . ﴿١٠﴾
حمد و سپاسي آنچنان كه ما را با فرشتگان مقرب او همنشين سازد و در آن سراي جاويد كه جايگاه كرامت هميشگي اوست با پيامبران مرسل همدوش گرداند . ﴿١٠﴾ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي اخْتَارَ لَنَا مَحَاسِنَ الْخَلْقِ ، وَ أَجْرَي عَلَيْنَا طَيِّبَاتِ الرِّزْقِ . وَ جَعَلَ لَنَا الْفَضِيلَهَ بِالْمَلَكَهِ عَلَي جَمِيعِ الْخَلْقِ ، فَكُلُّ خَلِيقَتِهِ مُنْقَادَهٌ لَنَا بِقُدْرَتِهِ ، وَ صَائِرَهٌ إِلَي طَاعَتِنَا بِعِزَّتِهِ . ﴿١١﴾
حمد خداوندي را كه سيرتها و صورتهاي پسنديده را براي ما برگزيد و روزيهاي خوش و نيكو را به ما ارزاني داشت. خداوندي كه ما را آن گونه برتري داد كه بر همه آفريدگان سلطه يابيم ، چندان كه به قدرت او هر آفريده فرمانبردار ماست و به عزت او در ربقه طاعت ما . ﴿١١﴾ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَغْلَقَ عَنَّا بَابَ الْحَاجَهِ إِلَّا إِلَيْهِ ، فَكَيْفَ نُطِيقُ حَمْدَهُ أَمْ مَتَي نُؤَدِّي شُكْرَهُ لَا ، مَتَي . ﴿١٢﴾
سپاس خداوندي را كه جز به خود ، در نياز را به روي ما فرو بست . چگونه از حمد او بر آييم ؟ كي سپاسش توانيم گفت ؟ نمي توانيم ، كي توانيم ؟ ﴿١٢﴾ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي رَكَّبَ فِينَا آلَاتِ الْبَسْطِ ، وَ جَعَلَ لَنَا أَدَوَاتِ الْقَبْضِ ، وَ مَتَّعَنَا بِأَرْوَاحِ الْحَيَاهِ ، وَ أَثْبَتَ فِينَا جَوَارِحَ الْأَعْمَالِ ، وَ غَذَّانَا بِطَيِّبَاتِ الرِّزْقِ ، وَ أَغْنَانَا بِفَضْلِهِ ، وَ أَقْنَانَا بِمَنِّهِ . ثُمَّ أَمَرَنَا لِيَخْتَبِرَ طَاعَتَنَا ، وَ نَهَانَا لِيَبْتَلِيَ شُكْرَنَا ، فَخَالَفْنَا عَنْ طَرِيقِ أَمْرِهِ ، وَ رَكِبْنَا مُتُونَ زَجْرِهِ ، فَلَمْ يَبْتَدِرْنَا بِعُقُوبَتِهِ ، وَ لَمْ يُعَاجِلْنَا بِنِقْمَتِهِ ، بَلْ تَأَنَّانَا بِرَحْمَتِهِ تَكَرُّماً ، وَ انْتَظَرَ مُرَاجَعَتَنَا بِرَأْفَتِهِ حِلْماً . ﴿١٣﴾
حمد خداوندي را كه در پيكر ما ابزارهايي نهاد كه توان بست و گشادمان باشد و به نعمت روح ، زندگيمان عنايت فرمود و اندامهايي داد كه به نيروي آنها كارها توانيم ساخت و ما را از هر چه خوش و گوارنده است روزي داد و به فضل خويش بي نياز گردانيد و به من و كرم خود سرمايه بخشيد . و تا فرمانبرداري و سپاسگزاريمان بيازمايد ، به كارهايي فرمان داد و از كارهايي نهي فرمود . چون از فرمانش سر برتافتيم و بر مركب عصيان برنشستيم ، به عقوبت ما نشتافت و در انتقام از ما تعجيل روا نداشت ، بلكه به رحمت و كرامت خويش ما را زمان داد و به رأفت و حلم خود مهلت عطا فرمود ، باشد كه بازگرديم . ﴿١٣﴾ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي دَلَّنَا عَلَي التَّوْبَهِ الَّتِي لَمْ نُفِدْهَا إِلَّا مِنْ فَضْلِهِ ، فَلَوْ لَمْ نَعْتَدِدْ مِنْ فَضْلِهِ إِلَّا بِهَا لَقَدْ حَسُنَ بَلَاؤُهُ عِنْدَنَا ، وَ جَلَّ إِحْسَانُهُ إِلَيْنَا وَ جَسُمَ فَضْلُهُ عَلَيْنَا فَمَا هَكَذَا كَانَتْ سُنَّتُهُ فِي التَّوْبَهِ لِمَنْ كَانَ قَبْلَنَا ، لَقَدْ وَضَعَ عَنَّا مَا لَا طَاقَهَ لَنَا بِهِ ، وَ لَمْ يُكَلِّفْنَا إِلَّا وُسْعاً ، وَ لَمْ يُجَشِّمْنَا إِلَّا يُسْراً ، وَ لَمْ يَدَعْ لِأَحَدٍ مِنَّا حُجَّهً وَ لَا عُذْراً . فَالْهَالِكُ مِنَّا مَنْ هَلَكَ عَلَيْهِ ، وَ السَّعِيدُ مِنَّا مَنْ رَغِبَ إِلَيْهِ ﴿١٤﴾
حمد و سپاس خداوندي را كه ما را به توبه راه نمود . و اگر پرتو فضل او نبود ، هرگز بدان راه نمي يافتيم . و اگر از فضل او تنها به همين يك نعمت بسنده مي كرديم ، بازهم دهش او به ما نيكو و احسان او در حق ما جليل و فضل و كرمش بس كرامند مي بود ، كه روش او در قبول توبه پيشينيان نه چنين بود . ما را از هر چه فراتر از تاب و توانمان بود معاف داشت و جز به اندازه توانمان تكليف نفرمود و جز به اعمال سهل و آسانمان وا نداشت ، تا هيچ يك از ما را عذري و حجتي نماند . هر كه از ما سر از فرمانش برتابد ، كارش به شقاوت كشد و آن كه به درگاه او روي كند ، تاج سعادت بر سر نهد . ﴿١٤﴾ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ بِكُلِّ مَا حَمِدَهُ بِهِ أَدْنَي مَلَائِكَتِهِ إِلَيْهِ وَ أَكْرَمُ خَلِيقَتِهِ عَلَيْهِ وَ أَرْضَي حَامِدِيهِ لَدَيْهِ حَمْداً يَفْضُلُ سَائِرَ الْحَمْدِ كَفَضْلِ رَبِّنَا عَلَي جَمِيعِ خَلْقِهِ . ﴿١٥﴾
حمد و سپاس خداي را ، بدان سان كه مقرب ترين فرشتگانش و گرامي ترين آفريدگانش و ستوده ترين ستايندگانش مي ستايند . حمدي برتر از هر حمد ديگر ، آن سان كه پروردگار ما از همه آفريدگان خود برتر است . ﴿١٥﴾ ثُمَّ لَهُ الْحَمْدُ مَكَانَ كُلِّ نِعْمَهٍ لَهُ عَلَيْنَا وَ عَلَي جَمِيعِ عِبَادِهِ الْمَاضِينَ وَ الْبَاقِينَ عَدَدَ مَا أَحَاطَ بِهِ عِلْمُهُ مِنْ جَمِيعِ الْأَشْيَاءِ ، وَ مَكَانَ كُلِّ وَاحِدَهٍ مِنْهَا عَدَدُهَا أَضْعَافاً مُضَاعَفَهً أَبَداً سَرْمَداً إِلَي يَوْمِ الْقِيَامَهِ. حَمْداً لَا مُنْتَهَي لِحَدِّهِ ، وَ لَا حِسَابَ لِعَدَدِهِ ، وَ لَا مَبْلَغَ لِغَايَتِهِ ، وَ لَا انْقِطَاعَ لِأَمَدِهِ ﴿١٦﴾
حمد باد او را به جاي هر نعمتي كه بر ما و بر ديگر بندگان در گذشته و زنده خود دارد ، به شمار همه چيزها كه در علم بي انتهاي او گنجد و چند برابر نعمتهايش ، حمدي بي آغاز و بي انجام و تا روز رستاخيز ، حمدي كه حدي و مرزي نشناسد و حسابش به شمار در نيايد و پايانش نبود و زمانش در نگسلد . ﴿١٦﴾ حَمْداً يَكُونُ وُصْلَهً إِلَي طَاعَتِهِ وَ عَفْوِهِ ، وَ سَبَباً إِلَي رِضْوَانِهِ ، وَ ذَرِيعَهً إِلَي مَغْفِرَتِهِ ، وَ طَرِيقاً إِلَي جَنَّتِهِ ، وَ خَفِيراً مِنْ نَقِمَتِهِ ، وَ أَمْناً مِنْ غَضَبِهِ ، وَ ظَهِيراً عَلَي طَاعَتِهِ ، وَ حَاجِزاً عَنْ مَعْصِيَتِهِ ، وَ عَوْناً عَلَي تَأْدِيَهِ حَقِّهِ وَ وَظَائِفِهِ . ﴿١٧﴾
حمدي كه ما را به فرمانبرداري و بخشايش او رساند و خشنودي اش را سبب گردد و آمرزش او را وسيله باشد و راهي بود به بهشت او پناهگاهي بود از عذاب او و آسايشي بود از خشم او و ياوري بود بر طاعت او و مانعي بود از معصيت او و مددي بود بر اداي حق و تكاليف او . ﴿١٧﴾ حَمْداً نَسْعَدُ بِهِ فِي السُّعَدَاءِ مِنْ أَوْلِيَائِهِ ، وَ نَصِيرُ بِهِ فِي نَظْمِ الشُّهَدَاءِ بِسُيُوفِ أَعْدَائِهِ ، إِنَّهُ وَلِيٌّ حَمِيدٌ ﴿١٨﴾
حمدي كه ما را در ميان دوستان سعادتمندش كامروا كند و به زمره آنان كه به شمشير دشمنانش به فوز شهادت رسيده اند درآورد . انه ولي حميد . ﴿١٨﴾ |
|
