حكمت : 105 وَ قَالَ ع : لَقَدْ عُلِّقَ بِنِيَاطِ هَذَا الْإِنْسَانِ بَضْعَهٌ هِيَ اءَعْجَبُ مَا فِيهِ وَ ذَلِكَ الْقَلْبُ ، وَ لَهُ مَوَادَّ مِنَ الْحِكْمَهِ وَ اءَضْدَادا مِنْ خِلاَفِهَا ، فَإِنْ سَنَحَ لَهُ الرَّجَاءُ اءَذَلَّهُ الطَّمَعُ وَ إِنْ هَاجَ بِهِ الطَّمَعُ اءَهْلَكَهُ الْحِرْصُ ، وَ إِنْ مَلَكَهُ الْيَأْسُ قَتَلَهُ الْاءَسَفُ وَ إِنْ عَرَضَ لَهُ الْغَضَبُ اشْتَدَّ بِهِ الْغَيْظُ ، وَ إِنْ اءَسْعَدَهُ الرِّض ا نَسِيَ التَّحَفُّظَ وَ إِنْ غَالَهُ الْخَوْفُ شَغَلَهُ الْحَذَرُ وَ إِنِ اتَّسَعَ لَهُ الْاءَمْنُ اسْتَلَبَتْهُ الْغِرَّهُ وَ إِنْ اءَصَابَتْهُ مُصِيبَهٌ فَضَحَهُ الْجَزَعُ وَ إِنْ اءَفَادَ مَالاً اءَطْغَاهُ الْغِنَي وَ إِنْ عَضَّتْهُ الْفَاقَهُ شَغَلَهُ الْبَلاَءُ وَ إِنْ جَهَدَهُ الْجُوعُ قَعَدَتْ بِهِ الضَّعْفُ وَ إِنْ اءَفْرَطَ بِهِ الشِّبَعُ كَظَّتْهُ الْبِطْنَهُ ، فَكُلُّ تَقْصِيرٍ بِهِ مُضِرُّ وَ كُلُّ إِفْرَاطٍ لَهُ مُفْسِدٌ . ﴿١٠٥﴾
و فرمود " ع " به رگ دل انسان ، پاره گوشتي آويخته است كه از شگفت ترين چيزهاست و آن قلب اوست كه در آن مايه هايي از حكمت است و مايه هايي ضد آن و خلاف آن . هرگاه اميدواري به او روي آورد ، آزمندي خوارش مي سازد و اگر آزمندي به او روي نهد حرص تباهش كند و اگر نوميدي بر آن دست يابد ، تاءسف او را بكشد و اگر خشم بر او مسلط شود ، كينه توزيش شدت گيرد و اگر خشنودي و رضا سبب سعادتش شود ، خويشتنداريش را از دست بدهد و اگر وحشت گريبانش را بگيرد ، حذر از كار به خود مشغولش دارد و اگر امن و آسايش نصيبش شود ، غرور و غفلتش بربايد . اگر مالي بدستش افتد ، بي نيازي به سركشيش وادارد . اگر مصيبتي به او رسد ، بيتابي رسوايش گرداند و اگر به فقر دچار آيد ، به بلا افتد ، اگر گرسنگي او را بيازارد ، ناتواني از پايش در اندازد . اگر در سيري افراط كند ، پري شكم آزارش دهد . اگر در كاري كوتاه آيد ، زيان اوست و اگر از حد گذراند ، مايه فسادش باشد . ﴿١٠٥﴾