نامه ها

و من كتاب له ع إ لَي الْحارِثِ الْهَمَداني : وَ تَمَسَّكْ بِحَبْلِ الْقُرْآنِ وَاسْتَنْصِحْهُ ، وَ اءَحِلَّ حَلاَلَهُ ، وَ حَرِّمْ حَرَامَهُ ، وَ صَدِّقْ بِمَا سَلَفَ مِنَ الْحَقِّ ، وَاعْتَبِرْ بِمَا مَضَي مِنَ الدُّنْيَا مَا بَقِيَ مِنْهَا ، فَإِنَّ بَعْضَهَا يُشْبِهُ بَعْضا ، وَ آخِرَهَا لاَحِقٌ بِاءَوَّلِهَا ، وَ كُلُّهَا حَائِلٌ مُفَارِقٌ . وَ عَظِّمِ اسْمَ اللَّهِ اءَنْ تَذْكُرَهُ إِلا عَلَي حَقِّ ، وَ اءَكْثِرْ ذِكْرَ الْمَوْتِ وَ مَا بَعْدَ الْمَوْتِ ، وَ لاَ تَتَمَنَّ الْمَوْتَ إِلا بِشَرْطٍ وَثِيقٍ ، وَاحْذَرْ كُلَّ عَمَلٍ يَرْضَاهُ صَاحِبُهُ لِنَفْسِهِ وَ يُكْرَهُ لِعَامَّهِ الْمُسْلِمِينَ ، وَاحْذَرْ كُلَّ عَمَلٍ يُعْمَلُ بِهِ فِي السِّرِّ وَ يُسْتَحَي مِنْهُ فِي الْعَلاَنِيَهِ ، وَاحْذَرْ كُلَّ عَمَلٍ إِذَا سُئِلَ عَنْهُ صَاحِبُهُ اءَنْكَرَهُ اءَوْ اعْتَذَرَ مِنْهُ ، وَ لاَ تَجْعَلْ عِرْضَكَ غَرَضا لِنِبَالِ الْقَوْلِ ، وَ لاَ تُحَدِّثِ النَّاسَ بِكُلِّ مَا سَمِعْتَ فَكَفَي بِذَلِكَ كَذِبا ، وَ لاَ تَرُدَّ عَلَي النَّاسِ كُلَّ مَا حَدَّثُوكَ بِهِ فَكَفَي بِذَلِكَ جَهْلاً ، وَاكْظِمِ الْغَيْظَ وَ تَجَاوَزْ عِنْدَ القُدْرَهِ وَاحْلُمْ عِنْدَ الْغَضَبِ ، وَاصْفَحْ مَعَ الدَّوْلَهِ تَكُنْ لَكَ الْعَاقِبَهُ ، وَاسْتَصْلِحْ كُلَّ نِعْمَهٍ اءَنْعَمَهَا اللَّهُ عَلَيْكَ ، وَ لاَ تُضَيِّعَنَّ نِعْمَهً مِنْ نِعَمِ اللَّهِ عِنْدَكَ ، وَ لْيُرَ عَلَيْكَ اءَثَرُ مَا اءَنْعَمَ اللَّهُ بِهِ عَلَيْكَ . وَاعْلَمْ اءَنَّ اءَفْضَلَ الْمُؤْمِنِينَ اءَفْضَلُهُمْ تَقْدِمَهً مِنْ نَفْسِهِ وَ اءَهْلِهِ وَ مَالِهِ ، وَ إِنَّكَ مَا تُقَدِّمْ مِنْ خَيْرٍ يَبْقَ لَكَ ذُخْرُهُ ، وَ مَا تُؤَخِّرْهُ يَكُنْ لِغَيْرِكَ خَيْرُهُ ، وَاحْذَرْ صَحَابَهَ مَنْ يَفِيلُ رَاءْيُهُ وَ يُنْكَرُ عَمَلُهُ ، فَإِنَّ الصَّاحِبَ مُعْتَبَرٌ بِصَاحِبِهِ ، وَاسْكُنِ الْاءَمْصَارَ الْعِظَامَ فَإِنَّهَا جِمَاعُ الْمُسْلِمِينَ وَاحْذَرْ مَنَازِلَ الْغَفْلَهِ وَالْجَفَاءِ وَ قِلَّهَ الْاءَعْوَانِ عَلَي طَاعَهِ اللَّهِ ، وَاقْصُرْ رَاءْيَكَ عَلَي مَا يَعْنِيكَ ، وَ إِيَّاكَ وَ مَقَاعِدَ الْاءَسْوَاقِ فَإِنَّهَا مَحَاضِرُ الشَّيْطَانِ وَ مَعَارِيضُ الْفِتَنِ ، وَ اءَكْثِرْ اءَنْ تَنْظُرَ إِلَي مَنْ فُضِّلْتَ عَلَيْهِ فَإِنَّ ذَلِكَ مِنْ اءَبْوَابِ الشُّكْرِ ، وَ لاَ تُسَافِرْ فِي يَوْمِ جُمُعَهٍ حَتَّي تَشْهَدَ الصَّلاَهَ إِلا فَاصِلاً فِي سَبِيلِ اللَّهِ ، اءَوْ فِي اءَمْرٍ تُعْذَرُ بِهِ ، وَ اءَطِعِ اللَّهَ فِي جَمِيعِ اءُمُورِكَ فَإِنَّ طَاعَهَ اللَّهِ فَاضِلَهٌ عَلَي مَا سِوَاهَا ، وَ خَادِعْ نَفْسَكَ فِي الْعِبَادَهِ ، وَارْفُقْ بِهَا وَ لاَ تَقْهَرْهَا ، وَ خُذْ عَفْوَهَا وَ نَشَاطَهَا إِلا مَا كَانَ مَكْتُوبا عَلَيْكَ مِنَ الْفَرِيضَهِ ، فَإِنَّهُ لاَبُدَّ مِنْ قَضَائِهَا وَ تَعَاهُدِهَا عِنْدَ مَحَلِّهَا ، وَ إِيَّاكَ اءَنْ يَنْزِلَ بِكَ الْمَوْتُ وَ اءَنْتَ آبِقٌ مِنْ رَبِّكَ فِي طَلَبِ الدُّنْيَا ، وَ إِيَّاكَ وَ مُصَاحَبَهَ الْفُسَّاقِ فَإِنَّ الشَّرَّ بِالشَّرِّ مُلْحَقٌ ، وَ وَقِّرِ اللَّهَ وَ اءَحْبِبْ اءَحِبَّاءَهُ ، وَاحْذَرِ الْغَضَبَ فَإِنَّهُ جُنْدٌ عَظِيمٌ مِنْ جُنُودِ إِبْلِيسَ ، وَالسَّلاَمُ . ﴿١﴾

به ريسمان قرآن چنگ در زن و از آن نصيحت بجوي . حلالش را حلال بدار و حرامش را حرام . حقي را كه پيش از اين بوده است تصديق كن . آنچه را از دنيا مانده است به آنچه از آن گذشته است ، قياس نماي . زيرا آنچه از آن باقي مانده ، همانند گذشته آن است و پايانش پيوسته است به آغاز آن و سراسر آن ناپايدار و رفتني است . نام خدا را بزرگ شمار و جز براي حق بر زبانش مياور . فراوان از مرگ و جهان پس از مرگ ياد كن و آروزي مرگ مكن ، مگر به شرطي محكم و استوار . از هر كار كه كننده آن انجامش دادنش را از خود مي پسندد و از ديگر مسلمانان ناپسند مي دارد حذر كن . از هر كار كه در نهان انجام گيرد ، ولي به آشكارا سبب شرمساري شود ، دوري نماي . از هر كاري كه چون از كننده اش پرسند ، انكارش كند و عذر آورد بپرهيز . آبروي خود را هدف تيرهاي سخن مردم قرار مده . هر چه شنيدي به ديگران مگوي كه همين بس كه تو را دروغگو شمرند و هر چه شنيدي ، انكارش مكن كه همين بس كه تو را نادان شمرند . خشم خود فرو خور و به هنگام قدرت ، گذشت نماي و در وقت غضب بردبار باش و چون توانايي يافتي گناه ديگران را عفو كن تا عاقبت نيك از آن تو بود . و سپاس هر نعمتي را كه خدا به تو داده به جاي آر تا نعمتت پايدار ماند . هيچيك از نعمتهايي را كه خدا به تو عنايت كرده ، تباه منماي و بايد كه نشان نعمت خداوندي بر تو آشكار بود . بدان كه بهترين مؤ منان كسي است كه جان خود و خويشاوندان و دارايي خود را پيش از ديگران در راه خدا تقديم دارد . زيرا هر خير كه پيشاپيش فرستي ، اندوخته شده ، براي تو بماند و هر چه واپس نهي ، خيرش به ديگري رسد . بپرهيز از مصاحبت هر كس كه عملش ناپسند باشد ، كه هر كس را به دوستش شناسند . در شهرهاي بزرگ سكونت گير كه محل اجتماع مسلمانان است و از جايي كه منزلگاه غفلت و ستم است و طاعت خداوند را ياران اندك است ، بپرهيز . انديشه خود منحصر به اموري دار كه به كارت آيد و از نشستن بر سر بازارها حذر كن كه جايگاه شيطان است و محل بروز فتنه هاست . بر كساني كه تو را بر آنان برتري است ، فراوان ، نظر كن كه نظر كردن تو سپاسگزاري از نعمت است . در روز جمعه سفر مكن تا در نماز جمعه حاضر آيي ، مگر اينكه سفرت در راه خدا باشد يا كاري باشد كه در انجام دادنش ناچار باشي . در همه كارها خدا را اطاعت كن ، زيرا اطاعت حق از هر كار ديگر برتر است . نفس را در عبادت بفريب و با او مدارا كن و بر او قهر منماي . و به هنگام فراغت و آسايشش او را درياب ، مگر در آنچه بر تو واجب است كه از به جاي آوردن و مراعات آن در وقت مقرر ، چاره اي نيست . بترس كه مرگ به سراغت آيد و تو در طلب دنيا از خداي گريخته باشي . بپرهيز از مصاحبت بد كاران كه شرّ پيوسته به شرّ است . خدا را بزرگ دار و دوستانش را دوست بدار و از خشم بپرهيز كه خشم از سپاهيان ابليس است . والسلام . ﴿١﴾