اما بعد ، نامه ات به من رسيد . در آن نوشته بودي كه خداوند ، محمد " صلي الله عليه و آله " را براي دين خود اختيار كرد و او را به كساني كه خود نيرويشان داده بود ، ياري نمود . روزگار شگفت چيزي را از ما نهان داشته بود و تو اكنون آشكارش ساختي . مي خواهي ما را از نعمتي كه خداوند به ما ارزاني داشته و پيامبر خود را به ميان ما فرستاده است ، خبر دهي ؟ تو ، در اين حال ، همانند كسي هستي كه خرما به هجر " 15 " مي برد يا كسي را كه به او تير انداختن آموخته است به مبارزت طلبد . پنداشته اي كه برترين مردم در اسلام فلان و فلان هستند . سخني گفتي كه اگر سراسر درست باشد ، تو را از آن بهره اي نيست و اگر درست نباشد تو را از آن زياني نرسد . تو را چه كار چه كسي از چه كسي برتر است يا برتر نيست ؟ يا چه كسي زبردست است و چه كسي زيردست ؟ آزادشدگان " 16 " و فرزندان آزادشدگان را چه رسد كه ميان مهاجران نخستين فرق نهند و درجات و طبقات ايشان را تعيين كنند ، يا ترتيب دهند . هيهات ، آن تير كه نه از جنس تيرهاي " 17 " ديگر بود ، آواز داد و خود را شناساند و كسي در اين قضيه زبان به داوري گشود كه خود محكوم بود . اي آدمي ، چرا به جاي خود نمي نشيني و نمي خواهي كه كاستيهاي خود را بشناسي . چرا در آن رتبه واپسين كه براي تو مقدّر شده قرار نمي گيري ، چه زيان تو را كه چه كسي مغلوب شد و چه سود تو را كه چه كسي پيروز گرديد . تو در بيابان ضلالت گمشگشته اي و از راه راست منحرف شده اي . آيا نمي بيني البته نمي خواهم تو را خبر دهم بلكه از نعمتي كه خداوند به ما ارزاني داشته سخن مي گويم كه گروهي از مهاجران در راه خدا به شهادت رسيدند . آري ، هر يك را فضيلتي بود ، تا شهادت نصيب شهيد خاندان ما شد او را سيد الشهدا " 18 " خواندند و رسول الله " ص " بر كشته او نماز گزارد و به هفتاد تكبيرش اختصاص داد ؟ يا نمي بيني كساني دستهاشان در راه خدا از تن جدا افتاد ، البته هر يك را فضيلتي بود ، تا دست يكي از ما را جدا كردند ، او را " طيار " و " ذوالجناحين " 19 " خواندند و گفتند كه در بهشت با دو بال پرواز مي كند . اگر خداوند خودستايي را منع نفرموده بود ، گوينده براي تو از فضايلي سخن مي گفت كه دلهاي مؤ منان به آنها خو گرفته است و گوشهاي شنوندگان آنها را ناخوش ندارد . اين شكار را واگذار كه صيد آن كار تو نيست . ما پروردگان خداييم و ديگر مردم پروردگان ما هستند . اگر با خاندان شما در آميختيم و چون همتايان با شما رفتار كرديم ، در عزّت و شرف ديرين ما نقصاني پديد نيامد . از شما زن گرفتيم و به شما زن داديم ، در حالي كه ، همتايان ما نبوديد . به راستي شما را با ما چه نسبت ؟ رسول الله " ص " از ماست و آن دروغگو كه تكذيبش نمود از شماست . " اسد الله " 20 " از ماست و " اسد الاءحلاف " 21 " از شماست . سرور جوانان بهشت " 22 " از ماست و " صبيبه النار " 23 " از شماست . بهترين زنان جهان " 24 " از ماست و حمّاله الحطب " 25 " از شماست . و بسا چيزهايي ديگر كه از فضايل ما هستند و يادكردنشان به زيان شماست . فضيلت ما را در اسلام ، همگان شنيده اند و ارج و مقام ما هم در عصر جاهلي بر كس پوشيده نيست . آنچه از ما پراكنده بوده در كتاب خدا گرد آمده است . آنجا كه گويد " به حكم كتاب خدا خويشاوندان به يكديگر سزاوارترند " 26 " و نيز سخن حق تعالي كه " نزديكترين كسان به ابراهيم همانا پيروان او و اين پيامبر و مؤ منان هستند و خدا ياور مؤ منان است " 27 " ما يك بار به سبب خويشاوندي با پيامبر به خلافت سزاواريم و يك بار به سبب طاعت و متابعت . چون در روز سقيفه مهاجران بر انصار حجت آوردند كه ما از نزديكان رسول الله " ص " هستيم ، بر همه پيروز گرديدند . اگر خويشاوندي با رسول الله " ص " سبب پيروزي در حجت است ، پس اين حق از آن ماست نه شما و اگر عنوان خويشاوندي سبب پيروزي نشود ، پس انصار بر دعوي خويش باقي هستند . پنداشته اي كه من بر همه خلفا رشك برده ام و به خلاف همه برخاسته ام ، اگر چنين باشد كه تو گويي ، تو را نرسد كه بازخواست كني . جنايتي بر تو نيامده است كه از تو عذر خواهند " و تلك شكاه ظاهر عنك عارها اين گناهي است كه ننگ آن از تو دور است " و گفتي كه مرا چون شتر ، مهار در بيني كشيدند تا بيعت كنم . به خدا سوگند ، خواستي مرا نكوهش كني ولي ستودي . خواستي مرا رسوا سازي ، خود را رسوا ساختي . مسلمانان را چه نقصان كه بر او ستم رود ، هرگاه در دين خود به شك نيفتد و يقينش به ترديد نيالايد . قصد من از بيان اين سخنان اقامه حجت و دليل براي چون تويي نيست ، اين شمه اي است كه به خاطر آمد و آن را اظهار داشتم . سپس ، از ماجراي من و عثمان سخن گفتي . بايد پاسخ اين پرسش را به تو داد كه خويشاوند او هستي . حال بگو ، كدام يك از ما در حق عثمان بيشتر دشمني كرد و به كشتن او مردم را راه نمود ؟ آيا آنكه خواست به ياريش برخيزد ولي عثمان خود نخواست و گفتش در خانه ات بنشين و از ياري من دست بدار ؟ يا آنكه عثمان از او ياري خواست ولي او درنگ كرد و اسباب هلاكت او مهيا داشت تا قضاي الهي بر سر او آمد ؟ به خدا سوگند ، " خدا مي داند چه كساني از شما مردم را از جنگ بازمي دارند و نيز مي شناسد كساني را كه به برادران خود مي گويند : به نزد ما بياييد و جز اندكي به جنگ نمي آيند " 28 " من نمي خواهم اكنون به سبب خرده گرفتنم از اعمال بدعت آميز او پوزش بطلبم . گناه من اين است كه او را راه نموده ام و ارشاد كرده ام . بسا كسي را ملامت كنند كه او را گناهي نيست . " و قد يستفيد الظنه المتنصّح گاه اتفاق افتد كه نصيحت گر خود در معرض بدگماني افتد " " تا آنجا كه بتوانم قصدي جز به صلاح آوردنتان ندارم . توفيق من تنها با خداست ، به او توكل كرده ام و به درگاه او روي مي آورم " 29 " و گفتي كه مرا و يارانم را جز شمشير پاسخي نيست . به راستي تو خنداندي پس از آنكه گريانيدي . كي ديده اي كه فرزندان عبد المطلب از برابر دشمن واپس نشينند يا از شمشيرش بترسند . " لبّث قليلا يلحق الهيجا حمل اندكي درنگ كن تا حمل به جنگ پيوندد " بزودي آنكه او را مي جويي تو را بجويد ، و آنچه از تو دور است به تو نزديك شود . من با سپاهي گران از مهاجران و انصار و تابعين آنان كه نيكو پرورش يافته اند ، بر سر تو مي تازم . لشكري انبوه كه غبارشان فضا را پر كند ، همه جامه مرگ بر تن كه محبوبترين ديدارهايشان ديدار با پروردگارشان است . همراه ايشان اند فرزندان اهل بدر و شمشيرهاي بني هاشم و تو از شيوه جنگيدن آنان آگاه هستي آنگاه كه با برادرت " 30 " و دايي ات " 31 " و جدت " 32 " و خويشاوندانت مي جنگيدند . " و آن از ستمكاران دور نخواهد بود " 33 " ﴿١﴾