خردمند با ديده دل پايان كار خويش را مي نگرد و فرود و فراز آن را مي شناسد . دعوت كننده اي يعني رسول خدا دعوت كرد و زمامداري زمام كار به دست گرفت . پس به آن دعوت كننده پاسخ دهيد و از آن زمامدار پيروي نماييد . به درياهاي فتنه ها فرو شدند و به جاي سنتها ، بدعتها را گرفتند . مؤ منان در گوشه ها خزيدند و گمراهان و دروغ پردازان به سخن درآمدند . ما چون پيرهن كه به تن چسبيده است ، به نبوت نزديكيم . ما ياران نبوت و خازنان نبوت و درهاي ورود به نبوت هستيم . بايد كه از درها به خانه ها درآيند ، هر كس نه از درها به خانه درآيد ، دزدش خوانند . از اين خطبه : در حق ايشان است آيات كريمه ايمان . آنان گنجينه هاي خداي رحمان اند . اگر زبان به سخن گشايند ، راست گويند و اگر خاموشي گزينند نه به آن معني است كه ديگران بر آنان سبقت گرفته اند . پيشواي قوم بايد به قوم خود براستي سخن گويد ، به عقل خود رجوع كند . از فرزندان آخرت باشد ، زيرا از آن جهان آمده و به آنجا باز مي گردد . خردمندي كه به ديده دل مي نگرد و از روي بصيرت كار مي كند ، در آغاز ، بايد بداند كه آنچه مي كند به زيان اوست يا به سود او . اگر به سود او بود ، همچنانش پي گيرد و اگر به زيان او بود از انجام ، آن بازايستد . زيرا هر كس بدون علم دست به عملي زند ، چونان كسي است كه بيرون از راه گام مي زند ، كه هر چه پيشتر رود بيشتر از مقصود دور گردد . كسي كه بر مقتضاي علم عمل مي كند ، همانند كسي است كه در راهي روشن و آشكار راه مي سپرد . پس بر بيننده است كه بنگرد كه آيا پيش مي رود يا بازپس مي گردد . بدان ، كه هر ظاهري را باطني است همانند آن . آنچه ظاهرش پاكيزه باشد ، باطنش نيز پاكيزه است و آنچه ظاهرش ناپاك باشد باطنش نيز ناپاك است . پيامبر راستگوي " صلي اللّه عليه و آله " فرمود : بسا خداوند بنده اي را دوست دارد ، ولي عملش را دوست ندارد . و گاه عملش را دوست دارد ، ولي كننده آن را دوست ندارد . و بدان كه هر عملي را درختي است كه آن عمل به مثابه ميوه آن است . و هيچ درختي از آب بي نياز نيست و آبها گونه گونند . هر آنچه آبياريش نيكو درختش نيكو و ميوه اش شيرين است و هر آنچه آبياريش بد درختش بد و ميوه اش تلخ است . ﴿١﴾