خطبه ها

و من كلام له ع قالَهُ لِلْخَوارِجِ ، وَ قَدْ خَرَجَ إِلَي مُعَسْكَرِهِمْ وَ هُمْ مُقِيمُونَ عَلَي إِنْكَارِ الْحُكُومَهِ فَقَالَ عَلَيهِ الْسَّلام : اءَكُلُّكُمْ شَهِدَ مَعَنا صِفِّينَ ؟ فَقَالُوا : مِنَّا مَنْ شَهِدَ وَ مِنَّا مَنْ لَمْ يَشْهَدْ . قَالَ : فَامْتَازُوا فِرْقَتَيْنِ ، فَلْيَكُنْ مَنْ شَهِدَ صِفِّينَ فِرْقَهً ، وَ مَنْ لَمْ يَشْهَدْها فِرْقَهً ، حَتَّي اءُكَلِّمَ كُلًّا مِنْكُمْ بِكَلامِهِ . وَ نادَي النَّاسَ فَقَالَ : اءَمْسِكُوا عَنِ الْكَلامِ وَ اءَنْصِتُوا لِقَوْلِي ، وَ اءَقْبِلُوا بِاءَفْئِدَتِكُمْ إِلَيَّ ، فَمَنْ نَشَدْنَاهُ شَهادَهً فَلْيَقُلْ بِعِلْمِهِ فِيهَا . ثُمَّ كَلَّمَهُمْ ع بِكَلامٍ طَوِيلٍ مِنْ جُمْلَتِهِ اءَنْ قَالَ ع : اءَلَمْ تَقُولُوا عِنْدَ رَفْعِهِمُ الْمَصاحِفَ حِيلَهً وَ غِيلَهً وَ مَكْرا وَ خَدِيعَهً : إِخْوانُنا وَ اءَهْلُ دَعْوَتِنَا اسْتَقالُونا ، وَ اسْتَراحُوا إ لَي كِتَابِ اللَّهِ سُبْحَانَهُ ، فَالرَّاءْيُ الْقَبُولُ مِنْهُمْ ، وَ التَّنْفِيسُ عَنْهُمْ ، فَقُلْتُ لَكُمْ : هذا اءَمْرٌ ظَاهِرُهُ إِيمانٌ وَ باطِنُهُ عُدْوانٌ ، وَ اءَوَّلُهُ رَحْمَهٌ ، وَ آخِرُهُ نَدَامَهٌ ، فَاءَقِيمُوا عَلي شَأْنِكُمْ ، وَ الْزَمُوا طَرِيقَتَكُمْ ، وَ عَضُّوا عَلَي الْجِهادِ بَنَواجِذِكُمْ ، وَ لا تَلْتَفِتُوا إ لي نَاعِقٍ نَعَقَ إ نْ اءُجِيبَ اءَضَلَّ وَ ، إِنْ تُرِكَ ذَلَّ . وَ قَدْ كَانَتْ هذِهِ الْفَعْلَهُ ، وَ قَدْ رَاءَيْتُكُمْ اءَعْطَيْتُمُوها ، وَ اللَّهِ لَئِنْ اءَبَيْتُها ما وَجَبَتْ عَلَيَّ فَرِيضَتُها ، وَ لا حَمَّلَنِي اللَّهُ ذَنْبَها ، وَ وَاللَّهِ إِنْ جِئْتُها إِنِّي لَلْمُحِقُّ الَّذِي يُتَّبَعُ ، وَ إِنَّ الْكِتابَ لَمَعِي ما فارَقْتُهُ مُذْ صَحِبْتُهُ ، فَلَقَدْ كُنّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلّي اللّهُ عَلَيهِ وَ آلِه وَ إ نَّ الْقَتْلَ لَيَدُورُ بَيْنَ الْآباءِ وَ الْاءَبْنَاءِ وَ الْإِخْوانِ وَ الْقَراباتِ ، فَما نَزْدادُ عَلَي كُلِّ مُصِيبَهٍ وَ شِدَّهٍ إ لا إِيمانا ، وَ مُضِيّا عَلَي الْحَقِّ ، وَ تَسْلِيما لِلْاءَمْرِ ، وَ صَبْرا عَلَي مَضَضِ الْجِرَاحِ . وَ لَكِنَّا إِنَّما اءَصْبَحْنا نُقاتِلُ إِخْوَانَنا فِي الْإِسْلاَمِ عَلَي مَا دَخَلَ فِيهِ مِنَ الزَّيْغِ وَ الاعْوِجَاجِ وَ الشُّبْهَهِ وَ التَّأْوِيلِ ، فَإ ذا طَمِعْنا فِي خَصْلَهٍ يَلُمُّ اللَّهُ بِها شَعَثَنا وَ نَتَدانَي بِها إِلَي الْبَقِيَّهِ فِيما بَيْنَنا ، رَغِبْنا فِيها ، وَ اءَمْسَكْنا عَمّا سِواها . ﴿١﴾

علي " ع " از آنان پرسيد : آيا همه شما با ما در صفين بوده ايد ؟ گفتند : برخي بوده اند و برخي نبوده اند . علي " ع " گفت : اين دو دسته از هم جدا شوند تا با هر دسته جداگانه سخن گويم . پس مردم را ندا در داد و گفت : خاموش شويد و به سخن گوش فرا دهيد و دلهايتان را متوجه من سازيد و از هر كه شهادت خواستم بايد از روي علم و آگاهي شهادت دهد . آنگاه سخن آغاز كرد و سخن به دراز كشانيد و از جمله چنين گفت : آيا آنگاه كه از روي حيله گري و فريب و مكر و نيرنگ قرآنها را برافراشتند ، شما نگفتيد ، كه اينان برادران و همكيشان ما هستند كه به كتاب خدا پناه برده اند و از ما مي خواهند كه خطاهاي گذشته آنها را ببخشاييم و مصلحت آن است كه از آنان بپذيريم و اندوه از دلشان بزداييم من به شما گفتم ، كه اين كاري است كه بيرونش ايمان است و درونش تجاوز و ستم . آغازش رحمت و مهرباني است و پايانش پشيماني . شما در كار خود ثابت بمانيد و از همين راه ، كه تاكنون مي رفته ايد ، برويد . دندان به هم بفشاريد ، به ميدان جهاد بتازيد و به آن آواز التفات مكنيد كه اگر پاسخش گويند گمراه كند و اگر نگويند سبب حقارتش شود . " ولي آن كار كار حكميت انجام پذيرفت و شما خود از كوشندگان آن بوديد . به خدا سوگند ، اگر من از آن سر برمي تافتم ، واجبي از من فوت نشده بود و خدا مرا به ترك آن بازخواست نمي فرمود . و اگر آن را مي پذيرفتم ، سزاوار بودم كه از من پيروي كنند ، زيرا كتاب خدا با من است و از آن زمان كه با آن بوده ام ، از آن جدا نشده ام " هر آينه ما با رسول الله " صلي اللّه عليه و آله " بوديم و جنگ ، هر آينه ، بين پدران و فرزندان و برادران و خويشاوندان دور مي زد . هر مصيبت و رنجي كه پيش مي آمد ، جز بر ايمان ما و پاي فشردن ما در راه حق و تسليم بودن به فرمان او نمي افزود و ، بر سوزش جراحات ، شكيبايي مي ورزيديم . ولي اكنون با برادران مسلمان خود مي جنگيم زيرا تمايل به كفر و كژي در اسلامشان راه يافته ، گاه دستخوش شبهه مي شوند و گاه تسليم تاءويل . اگر وسيله اي باشد ، كه خداوند به سبب آن پراكندگي ما را به اتحاد بدل كند و ما با آنچه باقي مي ماند كنار آييم و به يكديگر نزديك شويم ، بدان وسيله رغبت كنيم و جز آن را فرو گذاريم . ﴿١﴾