اي بندگان خدا ، محبوب ترين بندگان خدا در نزد او بنده اي است ، كه خدايش در مبارزه با نفس ياري دهد . پس اندوه را جامه ، زيرين خود سازد و خوف را پوشش رويين . چراغ هدايت در دلش افروخته است و براي روز مرگ خود توشه اي مهيا كرده ، مرگي را كه ديگران دورش مي پندارند ، نزديكش انگاشته . تن به سختيها سپرده . نگريسته و نيكو نگريسته ، خدا را ياد كرده و فراوان ياد كرده . از آبي گوارا كه راه آبشخورش سهل و آسان بوده ، سيراب گشته و با همان جرعه نخستين تشنگيش فرو نشسته است . راه هموار زير پاي كوفته را در پيش گرفته است . جامه هاي شهوت و هوس از تن به در كرده و از هر غمي " و همّي " دل را بپرداخته جز غم دين . از زمره اي كه به كوردلي موصوف بوده اند خود را به يك سو كشيده و از مشاركت اهل هوا و هوس دوري جسته است . كليد درهاي هدايت گرديد و قفل درهاي هلاكت و ضلالت . راه خود را بشناخت و در آن قدم نهاد و نشانه هاي راه را بشناخت و از گردابهاي مهالك برست و به ساحل نجات رسيد . به استوارترين دستگيره ها و محكمترين ريسمانها چنگ زد . به مرحله اي از يقين رسيد كه چهره يقين را ، كه چون آفتاب تابان بود ، مشاهده كرد . خود را وقف برترين كارها ، يعني فرمان خداوند ، ساخت تا هر وظيفه كه بر عهده اوست ، به انجام رساند و هر فرعي را به اصلش بازگرداند . چراغ تاريكيهاست و روشن كننده راه ظلمت زدگان است و كليد هر كار فروبسته اي است و دفع هر معضلي . راهنماي گمشدگان است در بيابانهاي پهناور ناداني . اگر سخن گويد ، مي فهماند و اگر خاموشي گزيند از آن روست كه خواهد از شر بدان در امان ماند . از روي اخلاص عبادت كند ، خدا نيز او را خاص خود گرداند . او يكي از معادن دين و كوههاي زمين است . خود را ملزم ساخته ، كه به عدالت رفتار كند و نخستين قدمش در اين راه ، دور ساختن هواهاي نفساني است از خود . حق را مي شناسد و به كارش مي بندد و هيچ كار نيكي را رها نمي كند تا آهنگ آن كند و هر چيز را ، كه در آن فايدتي پندارد ، قصد آن نمايد . عنان اختيار خود به كتاب خدا سپرده ، پس كتاب خدا به منزله رهبر قافله اوست ، كه هر جا بار افكند ، او نيز بار افكند و هر جا منزل كند ، او نيز منزل كند . از ميان بندگان ، ديگري است كه خود را دانشمند نامد و از دانش در او نشاني نيست . مشتي افكار جاهلانه از جاهلان و گمراهيهايي از گمراهان فرا گرفته ، بر سر راه مردم دامهاي فريب گسترده و سخنان باطل گويد و كتاب خدا را به راءي خود تفسير كند و حقيقت را به مقتضاي هواي خويش به اين سو و آن سو متمايل سازد . مردم را از خوف و خطر قيامت ايمن گرداند و گناهان بزرگ را خوار مايه جلوه دهد . مي گويد چون امر شبهه ناكي پيش آيد ، توقف كنم ، ولي ، خود در آن مي افتد . مي گويد از بدعتها كناره مي جويم و ، خود همواره با بدعتها دمساز است . صورتش صورت انسان است و دلش دل حيوان . درگاه هدايت را نمي شناسد ، كه بدان روي نهد ، آستان كوري و جهالت را نمي داند ، كه از آن رخ برتابد . مرده اي است در ميان زندگان . پس به كجا مي رويد و كي بازگردانده شويد . دليلها برپاست و نشانه ها آشكار است و علامتها را نصب كرده اند . اين گمراهي و حيراني تا چند و حال آنكه ، خاندان پيامبرتان كه زمامداران حق اند و اعلام دين و زبان راستين ، در ميان شما هستند . آنان را حرمت داريد ، همانگونه ، كه قرآن را حرمت بايد داشت و چون تشنه كامان كه به آب مي رسند از سرچشمه فيض ايشان سيراب شويد . اي مردم ، اين سخن از پيامبرتان " صلي اللّه عليه و آله " فراگيريد ، كه فرمايد به ظاهر مرده است از ما آنكه مي ميرد ، ولي در حقيقت نمرده است و ، بظاهر پوسيده شود از ما آنكه پوسيده شود و بواقع پوسيده نشده است . چيزي را كه نمي دانيد مگوييد . زيرا بيشترين حق ، آن چيزهايي است كه انكارش مي كنيد . و معذور داريد كسي را يعني مرا كه شما را بر او حجت و دليلي نيست . آيا من در ميان شما به " ثقل اكبر " " يعني قرآن " عمل ننموده ام آيا " ثقل اصغر " " يعني عترت " را در ميان شما نگذاشتم رايت عدالت را در ميان شما برافراشتم و بر حدود حلال و حرام آگاهتان كردم و از عدالت خويش جامه عافيت بر تنتان پوشاندم و معروف را با گفتار و كردارم ، در ميان شما ، گسترش دادم و اخلاق كريمه را با رفتار و منش خود به شما نشان دادم . و در چيزي كه بصيرت به ژرفاي آن نمي رسد و فكر و انديشه را بدان راه نيست ، راءي خود ابراز نداريد . و هم از اين خطبه : پندارنده اي مي پندارد ، كه دنيا چون اشتري است زانو بسته ، كه رام بني اميه است ، سود خود را به آنان مي دهد ، يا چشمه اي است زلال كه صافش را به كام آنان مي ريزد . و هرگز تازيانه و شمشيرشان از سر اين امت برداشته نشود . اين پنداري دروغ است . انگشتي عسل است كه بر دهان آنها نهاده ، اندكي كامشان را شيرين سازد و سپس همه اش را تف مي كنند . ﴿١﴾